Zagrożenia biologiczne

Istnieje przekonanie, że na zagrożenia biologiczne narażeni są przede wszystkim pracownicy opieki zdrowotnej, którzy na co dzień mają kontakt z materiałem biologicznym.

Z tego powodu zagrożenia biologiczne są często pomijane w trakcie szkoleń okresowych pracowników. To duży błąd, który może skutkować wieloma poważnymi konsekwencjami.

Gdzie jeszcze występują zagrożenia biologiczne?

Czynniki biologiczne oddziałują na człowieka przy wielu innych rodzajach prac, takich jak: praca w rolnictwie, w zakładach produkujących żywność, w jednostkach ochrony zdrowia, w laboratoriach klinicznych, weterynaryjnych lub diagnostycznych, w zakładach gospodarki odpadami i oczyszczalniach ścieków. Świadomość występowania zagrożeń biologicznych w tych branżach jest znacznie niższa.

O czym należy pamiętać?

Bardzo ważna jest klasyfikacja szkodliwych czynników biologicznych, wykaz prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych, rejestry prac i pracowników narażonych na działanie szkodliwego czynnika biologicznego, a także profilaktyczne badania lekarskie.

Szkodliwe czynniki biologiczne to:

  • drobnoustroje komórkowe, w tym zmodyfikowane genetycznie  (np.: bakterie, grzyby),
  • pasożyty wewnętrzne człowieka (np.: tasiemiec, ameba),
  • jednostki bezkomórkowe zdolne do replikacji lub przenoszenia materiału genetycznego, w tym zmodyfikowane genetycznie (np.: wirusy, priony),
  • hodowle komórkowe.

(zgodnie z rozporządzeniem Dz.U.nr 81, poz.716)

Powyższe czynniki biologiczne mogą być przyczyną:

  • zakażenia,
  • alergii,
  • zatrucia.

W zależności od właściwości zakaźnych czynniki biologiczne zostały zaklasyfikowane do 4 grup zagrożeń. Kryteriami klasyfikacji czynników do poszczególnych grup są:

  • zdolność wywoływania choroby u człowieka i ciężkość jej przebiegu,
  • możliwość rozprzestrzeniania się choroby w populacji,
  • możliwość zastosowania skutecznej profilaktyki i leczenia.

GRUPA 1 

Znajdują się w niej zagrożenia obejmujące czynniki, przez które wywołanie chorób u ludzi jest mało prawdopodobne. Czynniki te nie są uwzględnione w rozporządzeniu w sprawie szkodliwych czynników biologicznych.

GRUPA 2

Do grupy 2 zagrożeń zalicza się czynniki, które mogą wywoływać choroby u ludzi i być niebezpieczne dla pracowników, a rozprzestrzenienie ich w populacji ludzkiej jest mało prawdopodobne.

Zazwyczaj istnieją w stosunku do nich skuteczne metody profilaktyki lub leczenia.

Czynnikami zaliczanymi do grupy 2 zagrożeń są m.in.: Salmonella (z wyłączeniem S. typhi), wirus ospy wietrznej, wirus grypy typ A, B, C.

GRUPA 3

Grupa 3 zagrożeń obejmuje czynniki, które mogą wywoływać u ludzi ciężkie choroby, są niebezpieczne dla pracowników, a rozprzestrzenienie ich w populacji ludzkiej jest bardzo prawdopodobne.

Czynnikami zaliczanymi do grupy 3 zagrożeń są np.: wirus ptasiej grypy (4PAI), Salmonella typhi, HCV wirus zapalenia wątroby typu C, HIV ludzki wirus upośledzenia odporności.

Zazwyczaj istnieją w stosunku do nich skuteczne metody profilaktyki lub leczenia.

GRUPA 4

Natomiast grupa 4 zagrożeń obejmuje czynniki, które wywołują u ludzi ciężkie choroby, są niebezpieczne dla pracowników, a rozprzestrzenienie ich w populacji ludzkiej jest bardzo prawdopodobne.

Czynnikami zaliczanymi do grupy 4 zagrożeń są np.: wirus Ebola, wirus ospy, wirus Marburg.

Niestety, zazwyczaj nie istnieją w stosunku do nich skuteczne metody profilaktyki lub leczenia.

Zagrożenia

Czynniki biologiczne mogą przedostawać się do organizmu człowieka, wykorzystując drogi narażenia, tj.:

inhalacyjną (powietrzną) – przez wdychanie powietrza zawierającego czynniki biologiczne (np. gruźlica, grypa, legionelloza, mononukleoza zakaźna, odra),
skórną – przez kontakt skóry i błon śluzowych (nosa, oczu) z czynnikami biologicznymi (np.: grzybice, infekcje bakteryjne, AIDS),
pokarmową – przez jedzenie i (lub) picie produktów zawierających czynniki biologiczne (np. WZW A, zakażenie pałeczkami Shigella i Salmonella),
naruszenie ciągłości tkanek – przez wszczepienie, zabiegi chirurgiczne (np.: WZW typu B i C, AIDS),
poprzez wektory, takie jak: kleszcze, owady, gryzonie (np.: borelioza, zapalenie opon mózgowych, malaria).

 

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ:

Jak chronić pracowników przed zagrożeniami biologicznymi?